Neolithicum

Begrippenlijsten

Term	Definitie
Neolithicum	Het Neolithicum is de laatste grote periode van de prehistorie vóór het ontstaan van het schrift in veel delen van de wereld. De periode wordt gekenmerkt door landbouw, veeteelt en de vestiging van permanente nederzettingen. Het Neolithicum, of Nieuwe Steentijd, vormt de laatste grote fase van de prehistorie vóór de overgang naar de protohistorie of de geschreven geschiedenis, afhankelijk van de regio. Het begin van het Neolithicum verschilt sterk per gebied: in het Nabije Oosten ontstond het rond 10.000 v.Chr., terwijl het in delen van Europa, Afrika en Azië pas vele eeuwen of zelfs millennia later verscheen. Het belangrijkste kenmerk van het Neolithicum is de overgang van een economie gebaseerd op jacht, visvangst en verzamelen naar landbouw en veeteelt. Deze fundamentele verandering staat bekend als de neolithische revolutie. De domesticatie van planten en dieren leidde tot een toenemende sedentaire levenswijze en de ontwikkeling van permanente dorpen. Sommige nederzettingen kregen verdedigingswerken zoals grachten of muren en vormden de basis voor latere stedelijke ontwikkelingen. Ook op technologisch vlak vonden belangrijke veranderingen plaats. Stenen werktuigen werden gespecialiseerder en werden vaak gepolijst om hun efficiëntie te vergroten. Aardewerk verspreidde zich snel en maakte het mogelijk voedsel op te slaan en te vervoeren. Daarnaast ontwikkelden zich nieuwe ambachten zoals weven en mandenvlechten. Tijdens het Neolithicum ontstonden complexere sociale structuren en een geleidelijke arbeidsverdeling tussen landbouw, veeteelt en ambachtelijke activiteiten. Handelsnetwerken voor materialen zoals obsidiaan en vuursteen werden steeds uitgebreider. In veel regio’s verschenen de eerste monumentale bouwwerken, waaronder megalieten, dolmens, menhirs en grafheuvels. Deze getuigen van een verdere ontwikkeling van religieuze overtuigingen, begrafenisrituelen en collectieve organisatie. De uitbreiding van de landbouw veranderde het landschap ingrijpend doordat bossen werden gekapt om plaats te maken voor akkers en weiden. Het Neolithicum vormt daarmee een van de belangrijkste keerpunten in de menselijke geschiedenis en legde de basis voor de eerste stedelijke beschavingen van de Bronstijd en de IJzertijd.

Term

Definitie

Het Neolithicum is de laatste grote periode van de prehistorie vóór het ontstaan van het schrift in veel delen van de wereld. De periode wordt gekenmerkt door landbouw, veeteelt en de vestiging van permanente nederzettingen.

Het Neolithicum, of Nieuwe Steentijd, vormt de laatste grote fase van de prehistorie vóór de overgang naar de protohistorie of de geschreven geschiedenis, afhankelijk van de regio. Het begin van het Neolithicum verschilt sterk per gebied: in het Nabije Oosten ontstond het rond 10.000 v.Chr., terwijl het in delen van Europa, Afrika en Azië pas vele eeuwen of zelfs millennia later verscheen.

Het belangrijkste kenmerk van het Neolithicum is de overgang van een economie gebaseerd op jacht, visvangst en verzamelen naar landbouw en veeteelt. Deze fundamentele verandering staat bekend als de neolithische revolutie.

De domesticatie van planten en dieren leidde tot een toenemende sedentaire levenswijze en de ontwikkeling van permanente dorpen. Sommige nederzettingen kregen verdedigingswerken zoals grachten of muren en vormden de basis voor latere stedelijke ontwikkelingen.

Ook op technologisch vlak vonden belangrijke veranderingen plaats. Stenen werktuigen werden gespecialiseerder en werden vaak gepolijst om hun efficiëntie te vergroten. Aardewerk verspreidde zich snel en maakte het mogelijk voedsel op te slaan en te vervoeren. Daarnaast ontwikkelden zich nieuwe ambachten zoals weven en mandenvlechten.

Tijdens het Neolithicum ontstonden complexere sociale structuren en een geleidelijke arbeidsverdeling tussen landbouw, veeteelt en ambachtelijke activiteiten. Handelsnetwerken voor materialen zoals obsidiaan en vuursteen werden steeds uitgebreider.

In veel regio’s verschenen de eerste monumentale bouwwerken, waaronder megalieten, dolmens, menhirs en grafheuvels. Deze getuigen van een verdere ontwikkeling van religieuze overtuigingen, begrafenisrituelen en collectieve organisatie.

De uitbreiding van de landbouw veranderde het landschap ingrijpend doordat bossen werden gekapt om plaats te maken voor akkers en weiden.

Het Neolithicum vormt daarmee een van de belangrijkste keerpunten in de menselijke geschiedenis en legde de basis voor de eerste stedelijke beschavingen van de Bronstijd en de IJzertijd.