Français (France) 
English (UK) UNESCO en het natuurlijk werelderfgoed
UNESCO (de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur) werd opgericht in 1945, in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, met als doel vrede te bevorderen via internationale samenwerking op het gebied van onderwijs, wetenschap en cultuur. Een van haar belangrijkste instrumenten is het Werelderfgoedverdrag, aangenomen in 1972, dat tot doel heeft culturele en natuurlijke goederen met een uitzonderlijke universele waarde te identificeren, te beschermen en door te geven aan toekomstige generaties.
Natuurgebieden die zijn ingeschreven op de Werelderfgoedlijst worden erkend vanwege de uitzonderlijke waarde van hun landschappen, biodiversiteit, geologische formaties of ecologische processen. De inschrijving is gebaseerd op specifieke criteria die door het Verdrag zijn vastgelegd, met name met betrekking tot natuurlijke fenomenen, biologische diversiteit of uitzonderlijke natuurlijke schoonheid. Net als bij cultureel erfgoed beperkt UNESCO zich niet tot afzonderlijke sites: sommige natuurgebieden zijn ingeschreven als samenhangende gehelen, soms verspreid over meerdere zones of gebieden, de zogenoemde seriële goederen.
Het is belangrijk om een duidelijk onderscheid te maken tussen inschrijving op de Werelderfgoedlijst en andere programma’s van UNESCO, met name het programma “Man and the Biosphere” (MAB). Biosfeerreservaten die binnen dit programma zijn aangewezen, hebben als voornaamste doel het verzoenen van natuurbescherming, duurzame ontwikkeling en menselijke activiteiten. Zij fungeren als proefgebieden voor milieubeheer en ruimtelijke planning, maar vallen niet onder het Werelderfgoedverdrag en vormen geen erkenning van uitzonderlijke universele waarde in de betekenis van UNESCO-werelderfgoed.
De inschrijving van een natuurgebied op de Werelderfgoedlijst is noch automatisch noch definitief. Zij gaat gepaard met strikte eisen op het vlak van bescherming, langetermijnbeheer en juridische waarborgen. De aangesloten staten verbinden zich ertoe de ecologische integriteit van de gebieden te behouden, menselijke druk die onverenigbaar is met hun bescherming te beperken en regelmatig verslag uit te brengen over hun staat van instandhouding. Bij ernstige aantasting of ontoereikend beheer kan een gebied worden opgenomen op de Lijst van Werelderfgoed in Gevaar of in uitzonderlijke gevallen van de lijst worden geschrapt.
De rol van UNESCO is in de eerste plaats normerend en stimulerend. De organisatie draagt slechts in beperkte mate bij aan de financiering van natuurbescherming; de hoofdverantwoordelijkheid ligt bij de staten, lokale overheden en bevoegde milieubeheerders. Het UNESCO-label wordt soms gezien als een absolute garantie voor bescherming of als een automatisch toeristisch hefboomeffect, terwijl het in werkelijkheid vooral een internationale verbintenis op lange termijn inhoudt.
Tot slot weerspiegelt ook de lijst van natuurlijk werelderfgoed geografische en historische onevenwichten. Bepaalde landschapsvormen of regio’s van de wereld zijn nog steeds ondervertegenwoordigd. UNESCO stimuleert daarom geleidelijk meer evenwichtige inschrijvingen, om de diversiteit van natuurlijke omgevingen en ecosystemen wereldwijd beter te weerspiegelen.
In dit kader moet de UNESCO-erkenning van natuurgebieden niet worden opgevat als een rangorde van landschappen, maar als een instrument voor erkenning, bescherming en internationale bewustmaking, gericht op het behoud van natuurgebieden waarvan de waarde en kwetsbaarheid nationale grenzen overstijgen.