Katyayani

Begrippenlijsten

Term	Definitie
Katyayani	Katyayani is een verschijningsvorm van de hindoeïstische godin Durga en geldt traditioneel als de zesde van de negen Navadurga’s. In de Chausathi Jogini-tempel van Hirapur wordt de naam ook gebruikt voor negen geduchte vrouwenfiguren in nissen aan de buitenzijde van de cirkelvormige ommuring. Katyayani, in het Sanskriet Kātyāyanī (कात्यायनी), is een krijgshaftige verschijningsvorm van de Grote Godin, of Devi. Haar naam wordt traditioneel verbonden met de wijze Katyayana. Volgens uiteenlopende teksttradities verscheen zij in zijn kluizenarij, werd zij door hem vereerd of werd zij symbolisch zijn dochter. Zij wordt nauw geassocieerd met Durga’s overwinning op Mahishasura, de buffeldemon. Binnen de reeks van de Navadurga’s neemt Katyayani de zesde plaats in en wordt zij vooral op de zesde dag van Navaratri vereerd. Haar iconografie is niet volledig gestandaardiseerd. Katyayani kan vier, zes, acht, tien of meer armen hebben en verschillende goddelijke wapens en attributen dragen, waaronder vaak een zwaard, drietand en lotus. Haar gebruikelijke rijdier is een leeuw. De variaties hangen samen met verschillen tussen teksten, regionale tradities en afzonderlijke beeldenprogramma’s. In Hirapur staan negen geduchte vrouwenbeelden in nissen langs de buitenmuur van de tempel. Zij worden gewoonlijk de “negen Katyayani’s” genoemd. Deze identificatie werd door Kedarnath Mahapatra in het moderne onderzoek naar het monument geïntroduceerd en wordt door de plaatselijke traditie gehandhaafd. De figuren staan op afgehakte mensenhoofden, dragen wapens en schedelschalen en worden soms door jakhalzen begeleid. Hun plaatsing wijst op een beschermende functie rond het tantrische heiligdom. De identificatie is niet zeker, omdat geen bewaarde inscriptie de beelden benoemt. Kunsthistorica Vidya Dehejia stelde daarom voor ze voorzichtiger te beschouwen als negen geduchte vormen van Durga met een bewakingsfunctie. Ze mogen niet automatisch worden gelijkgesteld met de negen Navadurga’s: Katyayani is daarvan slechts de zesde figuur. Het meervoudige gebruik van de naam in Hirapur is een regionale, monumentspecifieke aanduiding.

Term

Definitie

Katyayani is een verschijningsvorm van de hindoeïstische godin Durga en geldt traditioneel als de zesde van de negen Navadurga’s. In de Chausathi Jogini-tempel van Hirapur wordt de naam ook gebruikt voor negen geduchte vrouwenfiguren in nissen aan de buitenzijde van de cirkelvormige ommuring.

Katyayani, in het Sanskriet Kātyāyanī (कात्यायनी), is een krijgshaftige verschijningsvorm van de Grote Godin, of Devi. Haar naam wordt traditioneel verbonden met de wijze Katyayana. Volgens uiteenlopende teksttradities verscheen zij in zijn kluizenarij, werd zij door hem vereerd of werd zij symbolisch zijn dochter. Zij wordt nauw geassocieerd met Durga’s overwinning op Mahishasura, de buffeldemon. Binnen de reeks van de Navadurga’s neemt Katyayani de zesde plaats in en wordt zij vooral op de zesde dag van Navaratri vereerd.

Haar iconografie is niet volledig gestandaardiseerd. Katyayani kan vier, zes, acht, tien of meer armen hebben en verschillende goddelijke wapens en attributen dragen, waaronder vaak een zwaard, drietand en lotus. Haar gebruikelijke rijdier is een leeuw. De variaties hangen samen met verschillen tussen teksten, regionale tradities en afzonderlijke beeldenprogramma’s.

In Hirapur staan negen geduchte vrouwenbeelden in nissen langs de buitenmuur van de tempel. Zij worden gewoonlijk de “negen Katyayani’s” genoemd. Deze identificatie werd door Kedarnath Mahapatra in het moderne onderzoek naar het monument geïntroduceerd en wordt door de plaatselijke traditie gehandhaafd. De figuren staan op afgehakte mensenhoofden, dragen wapens en schedelschalen en worden soms door jakhalzen begeleid. Hun plaatsing wijst op een beschermende functie rond het tantrische heiligdom.

De identificatie is niet zeker, omdat geen bewaarde inscriptie de beelden benoemt. Kunsthistorica Vidya Dehejia stelde daarom voor ze voorzichtiger te beschouwen als negen geduchte vormen van Durga met een bewakingsfunctie. Ze mogen niet automatisch worden gelijkgesteld met de negen Navadurga’s: Katyayani is daarvan slechts de zesde figuur. Het meervoudige gebruik van de naam in Hirapur is een regionale, monumentspecifieke aanduiding.