Satya

Satya is een fundamenteel ethisch principe in verschillende Indiase religieuze tradities, dat waarheidsgetrouwheid in woord, daad en intentie aanduidt.

Het Sanskrietwoord satya betekent letterlijk “waarheid” of “dat wat echt is”. Het verwijst naar een fundamenteel ethisch principe in religies zoals het hindoeïsme, jaïnisme en boeddhisme. Satya gaat verder dan feitelijke juistheid en houdt de innerlijke samenhang in tussen denken, spreken en handelen, met de plicht om anderen niet te misleiden, zelfs niet door weglating.

In het jaïnisme is satya een van de vijf grote geloften (mahāvrata) voor monniken en leken. Het principe is ondergeschikt aan ahimsā (geweldloosheid): waarheid mag nooit schade berokkenen. In geval van twijfel kan zwijgen de voorkeur krijgen.

Binnen het hindoeïsme is satya nauw verbonden met dharma (morele orde) en sat (de hoogste werkelijkheid). Het wordt beschouwd als een deugd van juist gedrag (sadācāra) en komt voor in oude teksten zoals de Upanishads en de Bhagavad Gītā.

In het boeddhisme is satya verwant aan juiste spraak (sammā vācā), onderdeel van het achtvoudige pad, dat liegt, laster en kwetsende taal afwijst.

In al deze tradities vormt satya een ethisch en sociaal fundament, met invloed tot in de moderne tijd, zoals bij Gandhi’s satyagraha (“kracht van de waarheid”).