vedisch

De Veda’s zijn de oudste heilige teksten van India en vormen de basis van een religieuze en sociale traditie die bekendstaat als de "vedische" cultuur, met rituelen die het vroege hindoeïsme en sommige architecturale concepten beïnvloedden.

Vedische teksten

Het woord Veda (Sanskriet voor "kennis") verwijst naar een corpus religieuze teksten, gecomponeerd tussen het 2e en 1e millennium v.Chr. in het vedisch Sanskriet. De vier hoofdverzamelingen zijn: Rigveda, Yajurveda, Samaveda en Atharvaveda. Ze bevatten:

• hymnen aan goden (Indra, Agni, Varuna…);
• rituele formules en liturgieën;
• commentaren over offers (brahmana’s);
• vroege filosofische teksten (upanishads).

De Veda’s werden mondeling overgeleverd en vormen de grondslag van de brahmaanse religie.

Vedische cultuur

De vedische cultuur verwijst naar het geheel van religieuze en sociale praktijken die verbonden zijn aan de Veda’s. Ze ontwikkelde zich in Noord-India en wordt gekenmerkt door:

• het vuur­ritueel (yajna) als centraal element;
• een beginnende kastenstructuur (varna);
• de leidende rol van brahmanen;
• een pantheon van hemelse en natuurgoden.

Er was in deze periode nog geen tempelverering of beeldcultus.

Architectuur en rituele ruimten

De vedische periode liet geen monumentale architectuur na. Rituelen vonden plaats op tijdelijke altaren, gebouwd volgens meetkundige principes beschreven in de shulba-soetra’s. Ze bestonden uit:

• leem of bakstenen structuren;
• openluchtlocaties, vaak astronomisch georiënteerd;
• geen afbeeldingen of afgesloten heiligdommen.

Men spreekt daarom eerder van vedische rituele ruimten dan van vedische architectuur. Bepaalde principes (geometrie, oriëntatie, vuur) hebben latere religieuze bouwkunst wel beïnvloed.