Rudabai

Rudabai, ook bekend als Rudadevi, was een koningin in Gujarat aan het einde van de vijftiende eeuw. Zij staat bekend als opdrachtgeefster van de trappenput van Adalaj, die uit 1499 dateert. Als echtgenote van de Vaghela-heerser Veersinh is zij nauw verbonden met dit bouwwerk, dat ook de trappenput van Rudabai wordt genoemd.

Rudabai is een historische figuur uit Gujarat in het westen van India. Haar naam is vooral verbonden met de trappenput van Adalaj, nabij Ahmedabad. Officiële beschrijvingen noemen haar als de echtgenote van Veersinh, een plaatselijke heerser uit de Vaghela-familie. Zijn naam wordt ook geschreven als Virsinh of Veer Singh. Deze bronnen schrijven de bouw van de trappenput in 1499 aan haar toe. Voor Rudabai wordt ook de naam Rudadevi gebruikt.

Haar betekenis voor de architectuurgeschiedenis ligt in haar rol als opdrachtgeefster. De formulering dat de put door Rudabai werd gebouwd, verwijst naar haar patronage en betekent niet dat zij zelf de architect of bouwmeester was. Het monument getuigt daarmee ook van de betrokkenheid van vrouwen uit heersende families bij de financiering van openbare voorzieningen.

De trappenput van Adalaj behoort tot de bouwtraditie van de vavs, zoals trappenputten in Gujarat worden genoemd. Via trappen, bordessen en zuilengalerijen konden gebruikers over vijf niveaus naar het water afdalen. Naast de watervoorziening had het bouwwerk een sociale functie en bood het reizigers een rustplaats. De gebeeldhouwde versiering omvat geometrische patronen, plantenmotieven en voorstellingen uit hindoeïstische en jaïnistische tradities. De architectuur vertoont daarnaast wisselwerkingen met islamitische bouwvormen.

Een legende verbindt Rudabai met sultan Mahmud Begada. Volgens dit verhaal sneuvelde haar echtgenoot tijdens een conflict met de sultan, terwijl de trappenput nog niet voltooid was. Rudabai zou met een huwelijk hebben ingestemd op voorwaarde dat de sultan het bouwwerk liet afmaken. Na de voltooiing zou zij in de put zijn gesprongen om het huwelijk te ontlopen. Deze gebeurtenissen behoren tot de overlevering rond het monument en mogen niet zonder voorbehoud als vaststaande biografische feiten worden weergegeven.

De geraadpleegde institutionele bronnen geven vooral informatie over haar band met de trappenput. Ze bieden onvoldoende basis om betrouwbare geboorte- en sterfdata te vermelden of haar volledige levensloop te reconstrueren. In een architectonisch en historisch glossarium verwijst Rudabai daarom vooral naar een opdrachtgeefster uit de late vijftiende eeuw, wier naam voortleeft in het waterbouwkundige erfgoed van Adalaj.