Bhonsle van Thanjavur

De Bhonsles van Thanjavur waren een Marathadynastie die van het einde van de zeventiende eeuw tot 1855 een koninkrijk rond de Kaveridelta in Zuid India bestuurde. Hun erfgoed omvat de uitbreiding van het paleis van Thanjavur, de ondersteuning van kunst en de verrijking van de Sarasvati Mahalbibliotheek.

De Bhonsles van Thanjavur vormden een tak van de Marathafamilie Bhonsle, onderscheiden van onder meer de tak van Nagpur. Hun heerschappij werd omstreeks 1674 tot 1676 gevestigd door Ekoji I, ook Venkoji genoemd, een halfbroer van Shivaji. Als legeraanvoerder in dienst van het sultanaat Bijapur vestigde Ekoji een regionale monarchie tijdens de conflicten rond de ondergang van het Nayakgezag in Thanjavur.

Het koninkrijk omvatte voornamelijk de Kaveridelta, in het huidige Tamil Nadu. Belangrijke plaatsen waren de hoofdstad Thanjavur, Kumbakonam, Mayiladuthurai, Mannargudi en Pattukkottai. Bezittingen rond Karaikal, tegenwoordig onderdeel van het unieterritorium Puducherry, kwamen vanaf 1739 geleidelijk in Franse handen. De zuidelijke grensgebieden bij Ramnad en Pudukkottai werden regelmatig betwist.

Hoewel deze dynastieke tak door zijn afkomst verbonden was met andere Marathamachten, volgde hij een eigen politieke koers. De vorsten onderhielden wisselende betrekkingen met Madurai, de nawabs van Arcot, Mysore en Europese handelscompagnieën. De bezetting van Thanjavur in 1773 onderbrak tijdelijk de regering van Tuljaji. In 1799 droeg Serfoji II het territoriale bestuur over aan de Britten, met behoud van zijn koninklijke waardigheid en beperkte rechten. Na de dood van Shivaji II in 1855 werden de resterende bezittingen geannexeerd.

Binnen de architectuurgeschiedenis is de dynastie verbonden met het paleiscomplex van Thanjavur. Dit werd oorspronkelijk onder de Nayaks gebouwd en tijdens de Bhonsleperiode bewoond, uitgebreid en verfraaid. Het complex verenigt daardoor onderdelen uit verschillende perioden, waaronder audiëntiezalen, woonruimten, beschilderde decoraties en voorzieningen voor wetenschappelijke activiteiten. De benaming “Marathapaleis” betekent dus niet dat het gehele complex uitsluitend door deze dynastie werd gebouwd.

Het vorstelijke patronaat bevorderde een meertalige hofcultuur waarin Marathi, Telugu, Tamil en Sanskriet werden gebruikt. De heersers ondersteunden Carnatische muziek, toneel, schilderkunst en danstradities die bijdroegen aan de ontwikkeling van het moderne bharatanatyam. Vooral Serfoji II breidde de van de Nayaks geërfde Sarasvati Mahalbibliotheek uit en stimuleerde onderwijs, drukwerk en medische kennis.

De economie steunde grotendeels op geïrrigeerde rijstbouw en grondbelastingen uit de delta. Deze inkomsten financierden het bestuur, culturele activiteiten, religieuze instellingen en liefdadigheid. De dynastie bleef gedurende haar hele geschiedenis hindoeïstisch, maar ondersteunde ook islamitische en christelijke instellingen.

India • |1674/1855| • Bhonsle van Thanjavur-dynastie

---