Bhat

De Bhats waren een Marathaanse bestuurdersfamilie waarvan de leden van 1713 tot 1818 het ambt van peshwa bekleedden. Vanuit Pune speelden zij een belangrijke rol in de Marathaanse expansie en de politieke veranderingen in het achttiende eeuwse India.

Binnen de Indiase geschiedenis verwijst ‘Bhat’ naar de familie die het ambt van peshwa geleidelijk erfelijk maakte. De peshwa was oorspronkelijk de belangrijkste minister van de Marathaanse vorst. Bhat is dus een familienaam en geen bouwkundige term of vorstelijke titel. Omdat ook andere families deze achternaam dragen, biedt ‘de Bhatdynastie van de peshwa’s’ een nauwkeuriger omschrijving.

De opkomst begon met Balaji Vishwanath, die in 1713 door Shahu tot peshwa werd benoemd. Zijn zoon Baji Rao I volgde hem in 1720 op. De Bhats werden geleidelijk de belangrijkste politieke en militaire leiders van de Marathaanse macht, terwijl zij formeel de monarchie Bhonsle van Satara bleven erkennen.

Pune vormde hun bestuurscentrum. Hun invloed reikte tot buiten Maharashtra, onder meer naar Gujarat, Malwa, Bundelkhand en delen van het huidige Karnataka. Dit politieke geheel werd niet overal op dezelfde manier bestuurd. Naast de eigen bezittingen van de peshwa’s bestonden de domeinen van grotendeels zelfstandige Marathaanse huizen, zoals de Scindia’s, Holkars, Gaekwads en Bhonsles van Nagpur.

Het bestuur steunde op landbouwinkomsten, belastingen, tributen en krediet uit financiële netwerken. Militaire uitgaven vereisten aanzienlijke middelen. Tegelijkertijd stimuleerde de vraag van het hof de handel, ambachten en stedelijke ontwikkeling van Pune.

Voor de architectuurgeschiedenis zijn de Bhats verbonden met het paleis Shaniwar Wada en de ondersteuning van tempelbouw en stedelijke voorzieningen. Hun bescherming van traditionele geleerdheid en hindoeïstische instellingen versterkte eveneens het culturele belang van Pune. Bij afzonderlijke gebouwen moet echter onderscheid worden gemaakt tussen opdrachten van de peshwa’s en die van familieleden, ministers of officieren.

Hun gezag doorstond ernstige crises, waaronder de Marathaanse nederlaag bij Panipat in 1761 en de conflicten met de Britse Oostindische Compagnie. Het Verdrag van Bassein uit 1802 maakte Baji Rao II afhankelijk van de Britten. Zijn overgave in 1818 leidde tot de afschaffing van het peshwabestuur. Daarmee eindigde het bestuur van de familie, maar niet haar voortbestaan.

India • |1713/1948| • Bhat-dynastie

---