kharidjisme

Het kharidjisme is een vroeg-islamitische stroming, bekend om haar radicale opvattingen en verzet tegen de dominante kalifaten.

Het kharidjisme (van Arabisch khārijiyya, “zij die zich afscheidden”) ontstond in de 7e eeuw tijdens de eerste islamitische burgeroorlog (fitna). De kharidjieten (khawārij) steunden aanvankelijk kalief ʿAlī, maar keerden zich tegen hem na het arbitrageproces met Muʿāwiya bij de Slag bij Siffin (657), met als leus: “alleen God mag oordelen”.

Het kharidjisme kenmerkt zich door:

• een letterlijke interpretatie van de Koran,
• een radicaal egalitarisme, waarbij elke vrome moslim leider kan zijn, ongeacht afkomst,
• de overtuiging dat ernstige zondaars geen ware moslims meer zijn,
• en de aanvaarding van gewapend verzet tegen onrechtvaardige leiders.

Hoewel vaak vervolgd door de Omajjaden en Abbasiden, bleven sommige kharidjitische groeperingen bestaan, waaronder de ibadieten, de enige overgebleven stroming. Zij zijn vandaag vooral te vinden in Oman, op Djerba en in de Mzab-regio (Algerije).

Binnen de islamitische historiografie worden kharidjieten vaak afgeschilderd als extremisten, maar hun leerstellingen hebben blijvende invloed gehad op islamitisch denken.