canting

Een canting is een instrument waarmee hete was op stof wordt aangebracht bij het maken van batik, vooral op Java in Indonesië. Het kleine metalen reservoir heeft een smalle tuit en is aan een handvat bevestigd. Daarmee tekent de maker lijnen en stippen die bepaalde delen van de stof tijdens het verven beschermen.

Een canting is een instrument waarmee was wordt aangebracht voor handgetekende batik, ook batik tulis genoemd. De traditionele uitvoering bestaat uit een klein reservoir, doorgaans van koper, met een smalle buisvormige tuit en een handvat van bamboe of hout. De maker vult het reservoir vanuit een verwarmde waspan en beweegt de tuit vervolgens over de stof om lijnen, stippen en details aan te brengen. De diameter van de opening bepaalt mede de dikte van de markeringen; sommige uitvoeringen hebben meerdere tuitjes waarmee verschillende markeringen tegelijk worden gemaakt. Een gelijkmatige toevoer hangt ook af van de temperatuur van de was, de stand van het instrument en de bewegingssnelheid. Afgekoelde was stroomt moeilijk, terwijl te vloeibare was buiten de bedoelde contour kan uitlopen. De was dringt in de vezels en beperkt de opname van kleurstof op de bedekte plaatsen. Na het verven wordt zij verwijderd, onder meer met heet water. Door opnieuw was aan te brengen en de stof achtereenvolgens te verven, kunnen verschillende delen van het patroon hun kleur behouden. De canting verschilt van de cap, een meestal koperen stempel die was volgens een vooraf gevormd patroon op de stof overbrengt; beide werkwijzen kunnen binnen één doek worden gecombineerd. Het instrument wordt gebruikt binnen Javaanse textielpraktijken, onder meer in Yogyakarta en Surakarta. De benaming verwijst naar het gereedschap en niet naar een afzonderlijk patroon of een afgewerkt weefsel. Ook de schrijfwijze tjanting komt voor.